Koos van Wijngaarden – Java 7 maart 1942

In Klaas van Wijngaarden – Java 7 maart 1942  schreef ik in welke Japanse interneringskampen mijn vader krijgsgevangen gezeten heeft. Zijn oudere broer Jacobus (Koos) van Wijngaarden (*1908) heeft hetzelfde lot ondergaan. Koos woonde als KNIL militair ook in Magelang (de Molukkenstraat).

links: Jacobus (Koos)van Wijngaarden rechts: Klaas van Wijngaarden

 Japanse interneringskaart Jacobus (Koos) van Wijngaarden

ee7e00759c9e5c928d12f87460351471a557c60b43fd0010d3261e11c35a19dd

Japanse interneringskaart J. van Wijngaarden

De volledige interneringskaart van Koos is te zien via deze link. De reconstructie van de routes en plaatsen waar hij als krijgsgevangene heeft vastgezeten is lastig. Soms was het ondoorzichtig door wijzigingen in de kamporganisatie en administratie. De Jappen veranderden regelmatig kampnamen en nummers.
Koos werd gevangen genomen in Bandoeng op 8 maart 1942, het 17e jaar van Showa (vakje Date of Capture). Er staat bijgeschreven Tjisaroea (Cisarua). Dit ligt dicht bij Bandoeng. Eerst werd hij geïnterneerd in kamp Bandoeng – Tjimahi. Tien maanden later werd hij door de Jappen “geselecteerd” om overgeplaatst te worden van Bandoeng naar Singapore. Dit transport ging vanuit Batavia. (Mijn vader bleef in kamp Bandoeng – Tjimahi). Op 4 januari 1943 werd hij (samen met bijna 1000 andere krijgsgevangenen) met het schip de Harugiku Maru 1 vanuit  Batavia naar Singapore getransporteerd. De krijgsgevangenen behoorden tot de Java Party 7, (de zevende groep), afkomstig van diverse kampen op Java. De aankomst in Singapore was op 7 januari 1943. Dezelfde dag werden de krijgsgevangenen per vrachtauto overgebracht naar het Changi-kamp in Singapore. Meer details over de Java Party 7 zijn beschreven in deze link. In de NOOT van de link staat dat de krijgsgevangenen werden overgebracht naar Thailand om te werken aan de Birma Spoorweg (de Dodenspoorlijn). Blijkbaar werden niet alle krijgsgevangenen naar Birma gestuurd omdat Koos vanuit Singapore naar Japan is getransporteerd. Op de alfabetische namenlijst met 994 Nederlanders is Koos (J.van Wijngaarden) geregistreerd met het originele rangnummer 986.

Vanuit het Changi-kamp werd hij via Singapore naar Japan getransporteerd. Op 26 april 1943 vertrok het schip de Kyokko Maru vanuit Singapore met ongeveer 1500 krijgsgevangen; ca. 1000 Nederlanders, 300 Britten en 200 Australiërs. De Kyokko Maru behoorde tot de Hellships (helleschepen). In november 1943 werd dit schip getorpedeerd door een Amerikaanse onderzeeër. Een deel van de Nederlanders (waaronder Koos) zat in de gevangenen-groep Java Party 7 die eerder vanuit Batavia in Singapore terecht gekomen was. De Kyokko Maru kwam na een reis van bijna een maand op 21 mei 1943 aan in Moji (Japan). Vervolgens werden vanuit Moji 400 Nederlanders, waaronder Koos, getransporteerd naar kamp Fukuoka 7B. Op de alfabetische naamlijst is Koos geregistreerd als Jacobus van Wijngaarden met rangnummer 390.

Het kamp lag ca. 20 km oostelijk van Fukuoka en dichtbij Futase en Lizuka. In de regio Futase en Lizuka waren veel kolenmijnen. De krijgsgevangenen werkten als dwangarbeider in de mijnen. De steenkool ging naar de hoogovens in Moji.

 

 

 

Tegenwoordig is het kamp een driving range.

De kampen in het district Fukuoka staan op deze overzichtskaart. Het rood omkaderde deel is de detailkaart. Op dit detail is Fukuoka 7B aangeduid als Futase 7. Fukuoka 7B werd in mei 1943 opgericht onder de naam Fukuoka 16B; op 1 december 1943 werd de naam gewijzigd in Fukuoka 10D. In augustus 1945 veranderde het in Fukuoka 7B. Een goede samenvatting van informatie over dit kamp is hier te zien.

Een Branch camp (letter -B- op de interneringskaart) is een kamp waar de verstrekking van eten, drinken, kleding etc. en de supervisie door het Japanse leger zelf gedaan werd.
Een Dispatched camp (letter -D- op de interneringskaart) is een kamp waar men eten, drinken, kleding kon verdienen door te werken. De directe leiding van Fukuoka 7B was als dispatched camp in handen van de steenkoolmijnen. De Japanse militairen hielden de leiding en toezicht op “afstand”.

De krijgsgevangenen werden op 16 september 1945 door de Amerikanen uit het kamp bevrijd en geëvacueerd. Op de achterkant van de interneringskaart staat op regel 8 dat hij op 21 september 1945 (het 20e jaar van Showa) in de haven van Nagasaki werd overgedragen aan de Amerikaanse kolonel Griffin. Op 9 augustus 1945 werd Nagasaki gebombardeerd met de tweede atoombom geladen met plutonium – de “Fat Man”. Ondanks de stralingsrisico’s moest de evacuatie vanuit de haven van Nagasaki verlopen.

2015-06-06_10h32_33a

Overzicht van het transportverloop van Java naar Japan

Bronnen:
– Japanse interneringskaarten, www.gahetna.nl
Stamp List: List of Stamps, Symbols in Japanese in POW Cards
– Kenniscentrum Bronbeek, www.defensie.nl
– Indië deel 11 a en b, L. de Jong
– Koninklijk Nederlands Instituut voor de Tropen (KIT), www.KIT.nl
– Geïllustreerde Atlas van de Japanse kampen in Nederlands-Indië 1942-1945 (deel 1 en 2), J. van Dulm et al.
– Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD), www.NIOD.nl
www.japansekrijgsgevangenkampen.nl , Henk Beekhuis
www.hetgeheugenvannederland.nl
– Prisoner Of War research, www.powresearch.jp
List of All Japanese Prisoner Of War (POW) Camps, www.mansell.com
– Nationaal Archief Washington, www.archives.gov
Japanse burgerkampen
– Privearchief

3 gedachten over “Koos van Wijngaarden – Java 7 maart 1942

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s